Contemporary Istanbul’da Bir Bağımsız Usta: Konstantin Chaykin
Berk ÖztoprakYazar
Konstantin Chaykin’i yalnızca Joker’ın kadranındaki iki şaşkın göz ve kocaman gülümsemeyle tanıyorsanız, Contemporary Istanbul’daki buluşma ustanın işlerini okumak için daha ilginç bir kapı açıyor. Çünkü bu kez karşımızda yalnızca vitrinde duran mekanik saatler yok. Chaykin, saat tasarlarken kullandığı daireleri, eksenleri, dişlileri ve mekanik geometrileri tuvale taşıdığı “CODEX: The Alphabet of Horological Art” sergisiyle İstanbul’da. Üstelik Salon Kantièm iş birliğiyle hazırlanan, İstanbul’a özel 50 adetlik “Bosphorus Joker” de burada tanıtılıyor.
Bence hikâyeyi önemli yapan da tam olarak bu. Türkiye’ye pahalı bir saat markasının yeni butik açmasıyla aynı şeyden söz etmiyoruz. Bağımsız bir saat ustasının çağdaş sanat fuarında eserlerini göstermesi, yerel bir saatçilik oluşumuyla İstanbul’a özel bir model üretmesi ve bütün bunların koleksiyonerlerin çok ötesindeki bir sanat kitlesinin önüne çıkması, Türkiye’de saat kültürünün geçirdiği değişim hakkında daha fazla şey söylüyor.
Konstantin Chaykin kimdir? Hikâye 2003’te Bir Tourbillonla Başlıyor
1975 St. Petersburg doğumlu Konstantin Chaykin, bağımsız saatçi, mucit ve son yıllarda çalışmalarını görsel sanata da taşıyan bir isim. Saatçilik kariyerini 2003’te Rusya’da bir tourbillon masa saati geliştirme fikriyle başlattı. 2010’da AHCI’ye, yani Académie Horlogère des Créateurs Indépendants’a katıldı. 2016-2019 arasında akademinin başkanlığını yaptı.
Chaykin’in kariyerinde ilginç olan, karmaşıklığı yalnızca komplikasyon sayısıyla ölçmemesi. İlk dönemlerinde Ortodoks Paskalyası’nın değişken tarihini mekanik olarak hesaplayan Computus gibi son derece ciddi mekanizmalar üzerinde çalışırken, daha sonra aynı mühendislik merakını giderek daha oyuncu tasarımlara çevirdi. Üreticinin Ocak 2026 itibarıyla verdiği güncel sayı 108 buluş patenti ve ayrıca 69 faydalı model patenti. “Bir saatçi için dünya rekoru” ifadesi markanın kendi iddiası; ancak patent portföyünün olağanüstü geniş olduğu tartışmasız.
Uluslararası koleksiyonerlerin Chaykin’i geniş ölçekte fark etmesinde ise Joker belirleyici oldu.
2017’de ortaya çıkan Joker’ın zekâsı, üzerine bir yüz çizilmiş saat olmasından gelmiyordu. Saat göstergesi zaten yüzün kendisiydi.
Sol ve sağdaki döner diskler üzerindeki “gözbebekleri” saat ve dakikaları gösteriyor, aşağıdaki ağız ise ay fazı göstergesine dönüşüyordu. İlk Joker’daki K.07-0 otomatik kalibre, ETA 2824-2 temel mekanizmasına Chaykin’in geliştirdiği 61 parçalı gösterge modülünü ekliyordu. Yani yüz ifadesi dekorasyondan sonra düşünülmüş bir fikir değildi. Mekanizmanın nasıl çalışacağı, karakterin nasıl görüneceğini doğrudan belirliyordu.
Bu yaklaşım 2018’de Clown modelinin GPHG Audacity Prize kazanmasıyla daha görünür hale geldi. Ardından “Wristmons” adını verdiği mekanik karakter ailesi büyüdü.
Chaykin’in bugün resim yapmasını bu geçmişten bağımsız düşünmemek gerekiyor.
Contemporary Istanbul’da Chaykin ne sergiliyor?
“CODEX: The Alphabet of Horological Art”, Chaykin’in saat mekanizmasını resimde konu olarak kullanmasından biraz daha farklı bir fikir üzerine kurulu.
Sanatçı kendi görsel sistemini daire bölmek, eksen çizmek, yayları birleştirmek ve simetri kurmak gibi teknik çizimin temel hareketlerinden oluşturuyor. Mekanizma parçaları da zaman zaman resmedilen birer nesne olmaktan çıkıp görüntünün gramerine dönüşüyor. Chaykin bu yaklaşımı “Horological Art” olarak adlandırıyor. Bunun sanat tarihinde yerleşmiş bağımsız bir tür değil, sanatçının kendi pratiğini tanımlamak için kullandığı bir kavram olduğunu ayırmak önemli.
Contemporary Istanbul seçkisinde “Dormouse Dance”, “Obsessed With Time 2” ve “In Search of Time” gibi yeni çalışmaların yanı sıra 12 renkli sınırlı “Wolf” serigrafisi ve Chaykin’in Horological Archetypes çalışmalarını bir araya getiren yayınlar bulunuyor.
Buradaki güzel bağlantı şu: “Wolf” yalnızca resimde kalan bir karakter değil.
Wolf: Bir ay fazı göstergesi neden kurdun ağzında?
2026’da tanıtılan Wolf, Chaykin’in Eastern Collection serisinin ikinci Wristmon karakteri. 40 mm çelik kasadaki saat, modifiye edilmiş La Joux-Perret G200 altyapısına dayanan otomatik K.18-28 kalibresini kullanıyor ve 68 saat güç rezervi sunuyor. Yeniden tasarlanmış Joker gösterge modülü tek başına 111 parçadan oluşuyor.
Fakat teknik olarak asıl eğlenceli bölüm ay göstergesi.
Klasik Joker düzeninde ay fazı göstergesi normal ay döngüsünü sürekli takip ederken Wolf’ta dolunay, kurdun açık ağzının içinde yalnızca dolunaydan önceki gün, dolunay günü ve hemen sonraki kısa dönem boyunca görülüyor. Ardından disk başlangıç konumuna sıçrıyor.
Saatçiliğe yalnızca “hangi komplikasyon var?” diye bakınca bu küçük bir ayrıntı gibi görünebilir. Oysa Chaykin’in çalışma biçimini anlatmak için neredeyse ideal bir örnek. Önce kurdun dolunayla ilişkisinden gelen hikâye kuruluyor, ardından mekanizma o hikâyeyi fiziksel olarak gerçekleştirecek şekilde değiştiriliyor.
Mühendislik burada tasarımdan ayrı değil.
Bosphorus Joker: İstanbul yalnızca sergi mekânı değil
Contemporary Istanbul’daki saat tarafının Türkiye açısından daha anlamlı bölümü ise Salon Kantièm ile geliştirilen Bosphorus Joker.
Şu ana kadar kamuya açıklanan bilgiler sınırlı: saat 50 adetle üretilecek ve renk dünyası İstanbul Boğazı’nın mavisinden ilham alıyor. Teknik konfigürasyonuna ilişkin ayrıntılar ise yayımlanmış kaynaklarda henüz kapsamlı biçimde açıklanmış değil. Bu nedenle onu mevcut Joker Classic ile aynı mekanik özelliklere sahipmiş gibi varsaymak doğru olmaz.
Fakat koleksiyoner açısından önemli olan başka bir şey var. Bu, Türkiye’deki bir satıcının mevcut bir saati ithal edip vitrine koymasından farklı. Yerel partnerin ismini taşıyan, bölgeye özgü ve küresel bir bağımsız saatçiyle hazırlanmış bir edisyondan söz ediyoruz.
Küçük fark gibi görünüyor. Değil.
Salon Kantièm nedir?
Salon Kantièm, Kuruçeşme’de randevu sistemiyle çalışan ve bağımsız-yüksek saatçiliğe odaklanan özel bir saat salonu. Yapı 2025’in sonunda kuruldu. Ortaklarından Doruk Ünlü aynı zamanda Turkish Watch Guy projesinin de kurucusu. Salonun anlatısı klasik mağazacılıktan biraz farklı: paneller, atölyeler ve koleksiyoner buluşmalarıyla saatlerin yalnızca satın alındığı değil, konuşulduğu bir alan oluşturmak istiyor.
Contemporary Istanbul ise Salon Kantièm’i CI21’in resmi saat partneri olarak konumlandırıyor. Bosphorus Joker’ın dünya prömiyerinin de fuarda yapılması planlandı.
Burada Türkiye açısından daha geniş bir resim beliriyor.
2025’te Grand Prix d’Horlogerie de Genève finalist saatleri ilk kez İstanbul’da sergilendi. Vakko Hotel Sumahan Bosphorus’taki sergi, GPHG’nin Cenevre’deki ödül töreninden önceki uluslararası duraklarından biriydi. Bir yıl sonra bağımsız saatçiliğe odaklanan fiziksel bir salonun kurulması ve Konstantin Chaykin gibi bir ismin Contemporary Istanbul’a taşınması, birbirinden tamamen bağımsız gelişmeler olsa da aynı yönde bir değişime işaret ediyor: Türkiye’deki saat merakı giderek daha görünür, daha kamusal ve daha kurumsal bir forma kavuşuyor.
Bunu “Türkiye artık bir yüksek saatçilik merkezi oluyor” şeklinde okumak için henüz erken. Saat ithalatı, koleksiyoner sayısı ve etkinlikler başka şey; mekanizma geliştiren saatçiler, parça üreticileri, kadran ustaları, restorasyon okulları ve kalıcı teknik eğitim altyapısı başka şey.
Ancak kültür çoğu zaman üretimden önce oluşur.
Contemporary Istanbul neden doğru bir yer?
Chaykin’in saatlerini bir saat fuarında görmek şaşırtıcı olmazdı. Contemporary Istanbul’da görmek ise daha öğretici.
Fuarın 21. edisyonu Tersane Istanbul’da gerçekleştiriliyor. 22 Eylül açılış resepsiyonu, 23 Eylül VIP Preview, genel ziyaret ise 24-27 Eylül 2026 arasında. Chaykin’in kendi sergi takviminde CODEX projesi bütün programı kapsayacak biçimde 22-27 Eylül olarak veriliyor.
Çünkü Chaykin’in son yıllardaki üretimi tam da saatin hangi kategoriye ait olduğu sorusunu bulanıklaştırıyor. Bir Wristmon mühendislik objesi mi, tasarım ürünü mü, kinetik karakter mi? Aynı karakter tuvale geçtiğinde resim ile ürün tasarımı arasındaki bağ nerede kopuyor?
Burada makul bir itiraz da var. Bir saat üreticisinin tanınmış karakterlerini resme ve baskıya taşıması, pekâlâ marka evrenini genişleten ticari bir strateji olarak da okunabilir. Bir sanat fuarında sergilenmek tek başına yapılan işi sanat tarihsel olarak önemli hale getirmez.
Chaykin’i ilginç yapan, bu itirazı tamamen ortadan kaldırması değil. Saat ile resim arasında gerçekten aynı tasarım yöntemini kullanıyor olması. Teknik çizimden başlayan düşünce önce mekanik bir karaktere, sonra aynı geometrik mantıkla bir görüntüye dönüşüyor.
Contemporary Istanbul bu yüzden iyi bir test alanı.
Türkiye’deki saatçilik açısından asıl önemli taraf
Bosphorus Joker’ın koleksiyon değeri zaman içinde artar mı, elli adetlik üretim ne kadar talep görür ya da Chaykin’in resimleri çağdaş sanat koleksiyonerleri tarafından nasıl karşılanır, bunların cevabını bugün bilmiyoruz.
Ama İstanbul’da yaşanan dönüşümün daha ilginç tarafı şimdiden görülebiliyor.
Türkiye’deki saat kültürü uzun süre büyük markaların distribütörleri, perakende mağazaları ve bireysel koleksiyonerler üzerinden ilerledi. Şimdi bunun yanına bağımsız üreticiler, GPHG sergileri, özel edisyonlar, saat ustalarıyla atölyeler ve hatta çağdaş sanat fuarları eklenmeye başlıyor.
Okumaya devam edin
Bu yazıyla bağlantılı okumalar
